Nowy serwis

emFiszki.pl

zapraszamy.
Jesteś tutaj: Strona główna > Język polski > Pozytywizm > Opracowania/Ćwiczenia

Opracowania/Ćwiczenia

Pozytywizm

Honoriusz de Balzac - życie i twórczość

Balzac, Komedia Ludzka, Realizm, Omówienie

Życie pisarza

Honoriusz de Balzac przyszedł na świat w Tours w 1799 roku. Przez pewien czas pracował w kancelarii adwokackiej, realizując w ten sposób właściwie plany własnych rodziców, którzy pragnęli dla syna kariery prawniczej. Zarzucił jednak wkrótce tę pracę i oddał się swoim literackim zamiłowaniom. W krótkim czasie popadł w bardzo poważne długi, mimo to wciąż wierząc i pielęgnując złudzenia, że nagle następnego dnia będzie bajecznie bogaty. Chcąc wyjść z tarapatów finansowych, zaczął pisać coś, co, jak sądził, przyniesie mu jakieś, choćby najmniejsze korzyści w postaci uszczuplenia grona niecierpliwych dłużników. Tak powstał cykl powieści pt. Komedia ludzka (La Comédie Humaine). Pisał po czternaście godzin dziennie, wspomagając się kawą, a gdy był bardzo zmęczony - na pracę poświęcał tylko dziewięć. Zazwyczaj tworzył od północy do południa. Wyczerpany pracą zmarł w końcu w 1850 roku. Jego wielkie dzieło, które po sobie pozostawił, powstało z jakże przyziemnych pobudek.

Zdjęcie: Wikipedia >

Komedia ludzka to cykl kilku nowel i 24 powieści opisujących francuskie społeczeństwo od czasów schyłku Pierwszego Cesarstwa Francuskiego do Monarchii Lipcowej.

Balzac sam podzielił swoje powieści na mniejsze cykle: sceny z życia prywatnego, sceny z życia prowincji, z życia Paryża, z życia politycznego, wojskowego, z życia wsi oraz studia filozoficzne. W utworach pojawiają się co rusz postacie spotykane już w poprzednich częściach cyklu, tyle że za każdym razem znajdują się one w innych okolicznościach życiowych. Taki zabieg kreacji postaci i ich miejsca w cyklu służy stworzeniu literackiego obrazu całej panoramy społeczeństwa francuskiego w tamtym okresie.

W swoim cyklu powieściowym poświęcił szczególnie wiele miejsca pieniądzowi, uznając go (zapewne na podstawie osobistych doświadczeń) za motor napędzający wszelkie ludzkie działanie i jedyną drogę do sukcesu.

Podejmował także tematykę miłości, sam zresztą prowadził bujne życie towarzyskie. Na uwagę zasługuje jednak to, że miłość nie jest jedynym aspektem charakteryzującym u Balzaca postacie kobiece, a nawet bohaterów w ogóle. Większość pisarzy tamtego okresu bowiem czyniło uczucie ośrodkiem konstrukcji fabuły. Tymczasem Balzac do portretu postaci wprowadza materialne tło ich egzystencji. Dokonuje więc charakterystyki pośredniej na przykład przez opisanie wnętrza mieszkania bohatera tak dokładnie, że czytelnik ma dzięki temu okazję przyjrzeć się nawet obiciom w salonie. Dzięki takiej charakterystyce postacie Balzaka nie są płytkie i powierzchowne niczym figury z tanich romansów.

Jeśli czytamy utwory z cyklu po kolei, dostrzeżemy, jak wyłania się z nich historia całych rodzin, ich rozkwitu, zdobycia majątku, świetności, w końcu bankructwa i upadku. Burżuazja, którą przedstawia pisarz, była warstwą serdecznie przez niego znienawidzoną, stąd tak wiele jej wad opisał: egoizm, służalczość, pożądanie tytułów i zaszczytów - by wymienić tylko kilka z nich

Najbardziej znane utwory z Komedii ludzkiej: Eugenia Grandet, Poszukiwanie absolutu, Ojciec Goriot, Stracone złudzenia, Kuzynka Bietka, Historia wielkości i upadku Cezara Birotteau.

 

Cechy charakterystyczne pisarstwa Balzaka

Balzac, pisząc Komedię ludzką, stworzył całą galerię postaci, bohaterów odpowiednio skonstruowanych, dopracowanych w najmniejszym szczególe, prostych, a zarazem jakże pełnych życia. Wprowadza zróżnicowanie postaci w zależności od tego, z jakiej grupy społecznej pochodzą: z arystokracji przebywającej na salonach, miejskiej burżuazji, z grona drobnych sklepikarzy, z kliki urzędników czy dziennikarzy. W jego utworach są również obecni zwykli zjadacze chleba, zaliczający się do niezamożnego ludu paryskiego. Pojedynczych bohaterów konstruuje tak, by posiadali oni cechy charakterystyczne danej grupy społecznej, skupiali je jakby w soczewce, a jednocześnie mieli własny rys charakteru, nadający im indywidualność i tożsamość, niezależną od przynależności społecznej.

Balzac nie zajmuje się pogłębioną analizą psychologiczną bohaterów, a mimo to nie są oni w jego utworach „papierowi”. Żyją własnym życiem, do złudzenia przypominającym egzystencję w rzeczywistym świecie. W ich środowisku wciąż się coś dzieje, rozgrywa, tworzy, nieustannie dotykają ich problemy finansowe, bankructwa, spekulacje. Tak jest w każdej z powieści cyklu. Balzac to mistrz w konstruowaniu tego typu otoczki dla właściwej fabuły utworu. Sam wszak przecież, jak wiemy, przeżywał finansowe problemy i próbował ubijać rozmaite interesy z myślą o czekającym go już wkrótce bajecznym bogactwie.

Twórczość tego francuskiego pisarza jest bardzo precyzyjnym studium charakteru - potrafi on ukazać, jakie konsekwencje w życiu rodzinnym, a nawet i społecznym, mogą mieć przywary jednostki. Przywodzi to na myśl tradycję Molierowską i takie dzieła jak Skąpiec czy Świętoszek, gdzie wady ludzkie nie tylko bawią czytelnika swoimi karykaturalnymi rozmiarami i natężeniem, ale również skłaniają go do refleksji. U Moliera, podobnie jak później u Balzaka, bohaterowie posiadają jedną wadę, wokół której koncentruje się ich charakterystyka. Ta wada staje się w życiu postaci niepohamowaną namiętnością, która niszczy wszystko, co napotka na swej drodze. Wada to już nie jakaś drobna czy większa przywara, ale instynkt, który może zdominować wszystko, co czyni bohater. Jak już wspomniano, nie brakuje jednak tym postaciom własnych niepowtarzalnych cech, każda z nich jest opisana dokładnie, począwszy od postury, a na opisie sposobu wysławiania skończywszy. Możemy więc mówić u Balzaka nie tylko o tworzeniu typów bohatera (w zależności od cechy dominującej), ale również o indywidualizacji tych typów.

Komedia ludzka jest cyklem pomysłowym, wręcz genialnym, lecz nie brakuje jej również konstrukcyjnych wad. U Balzaka brak jest widocznego wypracowanego stylu, stąd dużo w jego tekstach zbędnego patosu. Kiedy opisuje coś szczególnie swoim zdaniem zabawnego lub fascynującego, jego opis zdaje się nie mieć końca. Jako nieodrodny syn swojej epoki - romantyzmu, wprowadza do swoich tekstów długie rozważania filozoficzne, często kosztem narracji.

 

Prąd literacki

Balzac jest uznawany za prekursora realizmu w literaturze francuskiej.

Realizm to prąd literacki, którego główną cechą było dążenie do jak najwierniejszego i jak najbardziej obiektywnego opisu rzeczywistości widzianej jako „tu i teraz”, bez koloryzowania i naginania jej do wyobrażeń autora. W jego twórczości niezatarty ślad zostawił jednak również i romantyzm, stąd też obecny jest w powieściach pewien rozmach i nadmiar w narracji i przekazywaniu emocji. Nie celuje jednak pisarz w utrwalaniu scen wzniosłych i pełnych dostojeństwa. W mistrzowski sposób natomiast opisuje postacie i sytuacje ludzi przeciętnych, pospolitych, nadając im niepowtarzalny koloryt.

Balzac jest więc uważany za tego, który w literaturze zakończył romantyzm, a rozpoczął nowy nurt i dokonał ostatecznego rozłamu między tym, co było, a tym, co jako nowe miało właśnie nadejść. Rozłamu między romantyzmem a realizmem.

 

Ojciec Goriot - omówienie utworu

Ojciec Goriot jest jedną z najbardziej znanych powieści Balzaka. To od niej tak naprawdę zaczęła się rozwijać cała koncepcja Balzakowskiego cyklu.

Trzon tej powieści stanowią dwa splatające się ze sobą tematy - miłość ojca do córek, obsesyjna, mająca wręcz znamiona obłędu, i demoralizacja młodzieńca, który pragnie korzystać z życia, a jednocześnie dostrzega wokół siebie niesprawiedliwość i krzywdę ludzką.

Głowni bohaterowie to Eugeniusz de Rastignac, ambitny student, Vautrin i starzec zwany ojcem Goriot. Wszyscy mieszkają na pensji u pani Vauquer. Goriota nikt już nie tytułuje per „pan”, bo jego jedyną życiową rolą stało się bycie ojcem. Swoje życie koncentruje wokół dorosłych i bardzo kapryśnych córek - Delfiny de Nucingen i Anastazji de Restaud. Dla nich gotów jest poświęcić dosłownie wszytko, popada w ruinę, staje się pośmiewiskiem, a wszystko dlatego, że spełnia wszelkie zachcianki tych dwu młodych kobiet. Skutek tego jest tragiczny - wynędzniały Goriot umiera, na jego pogrzebie nie pojawiają się nawet córki, najukochańsze dla niego istoty, dla których poświęcił całe życie.

Rastignac jeszcze za życia Goriota na salonach spotyka właśnie owe kobiety. Próbuje zdobyć względy Delfiny po to, by otworzyć sobie drogę do kariery w wielkim świecie. Wtedy też Vautrin próbuje nakłonić studenta do zrobienia kariery podstępem, jednak wkrótce zostaje aresztowany. Rastignac wówczas czuje się zwolniony ze współudziału w machinacjach Vautrina, ale rak demoralizacji już zaczął toczyć jego duszę.

Pensja pani Vauquer staje się u Balzaka symbolem francuskiego społeczeństwa w dziewiętnastym wieku. Tutaj podczas posiłków spotykają się jakże różne osoby - te przebywające na salonach, te z półświatka i te zagubione, chcące sobie już za młodu ułożyć życie i szukające drogi, któraby stała się początkiem samorealizacji. Postacie arystokratek w tle dopełniają całości tej społecznej panoramy. Każda z postaci, jak to zwykle u Balzaka bywa, ma dominującą cechę charakteru, której wszytko jest podporządkowane. Ojciec Goriot to wcielenie naiwności, Vautrin cwaniactwa i krętactwa, Rastignac to karierowicz, a dwie młode kobiety-arystokratki to egoistki skupione tylko na wygodach i urokach życia w wielkim świecie.


Jeśli chcesz sprawdzić swoją wiedzę, wykonaj test: Honoriusz de Balzac - życie i twórczość

Tagi: Balzac, Komedia Ludzka, Realizm, Omówienie


maximus.pl   Autorem materiału jest mgr Agnieszka Jankowska. Wszelkie prawa zastrzeżone.

DEMO - przetestuj zasoby maximusa za darmo

Testy CKE - Sprawdź, czy zdasz!

Dobre uczelnie - Chcesz studiować? Nie wiesz, jaką uczelnię wybrać? Sprawdź szkoły polecane przez maximus.pl!

dla młodszej siostry lub brata czyli szkoła podstawowa

Zapytaj prawnika

Komentarze

BRAK KOMENTARZY

Zaloguj się aby napisać komentarz
 Powiadom znajomego o tym materiale
drukuj
Tuning, Motoryzacja